Liść senesu – Folium Sennae.

Liść senesuFolium Sennae, Senna leaf, Sene (feuille de) Farmakopea Polska VIII.

Definicja: wysuszone listki Cassia senna Linne (Cassia acutifolia Delile) – senesu aleksandryjskiego (chartumskiego) lub Cassia angustifolia Vahl (senes Tinnevelly) lub mieszanina obu gatunków.

Wg FP VI z 2002 r.: listek parzystopierzastego liścia Cassia angustifolia Vahl varietas beta-Royleana Bischoff i Casssia senna L. (Cassia acutifolia Delile) z rodziny Leguminosae (Fabaceae).

Zawartość: nie mniej niż 2,5% glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B (C42H38O20 o masie cząsteczkowej 863)[1].

Wg FP VI surowiec powinien zawierać nie mniej niż 2,5% związków antranoidowych w przeliczeniu na sennozyd B (C42H38O20) o masie cząsteczkowej 862,77.

Właściwości: delikatny charakterystyczny zapach.

Wg FP VI zapach surowca, zwłaszcza po namoczeniu swoisty.

Tożsamość: Cassia senna to szarawozielone lub brunatnawozielone, cienkie, kruche listki, lancetowate, o kolczastym szczycie, asymetryczne u nasady, zwykle 15-40 mm długie i 5-15 mm szerokie, najszersze w odcinku poniżej środkowej części. Blaszka jest delikatnie falista, pokryta krótkimi włoskami okrywowymi. Nerwacja jest pierzasta.

Indeks szparkowy: 10-12,5-15.

Cassia angustifolia posiada listki żółtawozielone lub brunatnawozielone, wydłużone, lancetowate, nieznacznie asymetryczne u nasady, zwykle 20-50 mm długie i 7-20 mm szerokie w części środkowej. Obie powierzchnie blaszki są gładkie, z bardzo małą liczbą krótkich włosków okrywowych i gęsto zaznaczonych poprzecznymi liniami.

Indeks szparkowy: 14-17,5-20.

Surowiec sproszkowany: jasnozielony lub zielonkawożółty. Obserwować pod mikroskopem używając roztworu wodzianu chloralu.

Cechy diagnostyczne proszku: wieloboczne komórki skórki z widocznymi paracytycznymi aparatami szparkowymi; jednokomórkowe włoski kształtu stożkowatego z brodawkowanym naskórkiem, wolne lub przylegające do fragmentów skórki; włókna okrysztalone pryzmatycznymi kryształami szczawianu wapnia; skupienia kryształów wolne lub we fragmentach miękiszu.

sene7_1067x800senes_1067x800senes4_1067x800

senes1_1067x800senes2_1067x800

senes5_1067x800senes6_1067x800
Sproszkowany liść senesu; powiększenie 40 i 100x, H. Rozanski, LBPiE PWSZ w Krośnie, marzec 2012 roku.

Wg FP VI charakterystyczne są koliste nasady obłamanych włosków otoczone promieniście ułożonymi komórkami skórki.

Chromatografia cienkowarstwowa: 0,5 g proszku zalać 5 ml mieszaniny etanol 96%+woda 1:1. Ogrzać do wrzenia. Odwirować i użyć płynnego nadsączu.

Płytka: płytka LC z żelem krzemionkowym G

Faza ruchoma: lodowaty kwas octowy, woda, octan etylu, propanol 1:30:40:40

Rozwijanie na odległość 10 cm

Suszenie na powietrzu.

Detekcja: spryskać 20% kwasem azotowym i ogrzewać 10 min. W temp. 120 stopni. Pozostawić do ochłodzenia i spryskać roztworem 50 g/l wodorotlenku potasu w etanolu 50% do pojawienia się pasm.

Wyniki: główne pasma na chromatogramie roztworu badanego wykazują położenie: sennozydy B, A, D i C w kolejności wzrastającej wartości Rf. Pomiędzy pasmami sennozydów D i C może być widoczne zabarwienie czerwone pasma 8-glikozydu reiny.

Chromatografia cienkowarstwowa wg FP VI:

Faza nieruchoma: żel krzemionkowy G

Faza ruchoma: propanol-1—octan etylu—woda 4:4:3

Do sproszkowanego surowca dodać 2 ml mieszaniny 1:1 metanolu z wodą, ogrzać do wrzenia, ochłodzić, przesączyć.

Chromatogram wysuszyć w temp. pokojowej, spryskać kwasem azotowym 287 g/l i ogrzewać 10 minut w temp. 120 stopni C., następnie wywołać etanolowym roztworem KOH 50 g/l.

Umieścić 25 mg sproszkowanego surowca w kolbie stożkowej i dodać 50 ml wody i 2 ml kwasu solnego. Ogrzewać 15 minut w łaźni wodnej, ochłodzić i wytrząsnąć z 40 ml eteru etylowego. Oddzielić warstwę eterową, suszyć nad bezwodnym siarczanem sodu, odparować 5 ml do sucha i do ochłodzonej pozostałości dodać 5 ml rozcieńczonego wodorotlenku amonowego. Powstaje żółte lub pomarańczowe zabarwienie. Ogrzewać 2 minuty na łaźni wodnej. Powstaje czerwonawofioletowe zabarwienie.

senes_TLC_1067x800TLC_senes_1067x800

senes_chromatogram_rysunek_1067x800DSC00512_1067x800
Płytka chromatograficzna wyciągu etanolowego z liści senesu. Mieszanina rozwijająca: propanol-octan etylu-woda 4:4:3; LBPIE PWSZ Krosno, kwiecień 2012 r.

Badania.

Wg FP VIII:

Zanieczyszczenia: nie więcej niż 3% obcych organów i nie więcej niż 1% obcych fragmentów.

Strata masy po suszeniu: nie więcej niż 12% po suszeniu 1 g sproszkowanej substancji 2 h w suszarce o temp. 105 stopni.

Popiół całkowity: nie więcej niż 12%.

Popiół nierozpuszczalny w kwasie solnym: nie więcej niż 2,5%.

Wg FP VI:

Starta masy po suszeniu nie większa niż 12%

Popiołu nie więcej niż 12%

Rozkruszu, przechodzącego przez sito o oczkach 1 mm nie więcej niż 4%

Liści zbrunatniałych nie więcej niż 0,5%

Innych części tej samej rośliny nie więcej niż 3%

Zanieczyszczeń organicznych nie więcej niż 0,5%

Zanieczyszczeń mineralnych nie więcej niż 0,5%

Przechowywanie. Chronić przed wilgocią.[2]

Przechowywanie wg FP VI: w zamkniętych opakowaniach w temp. nie wyższej niż 30 stopni C, chronić od światła, wilgoci i wpływu obcych zapachów.

Działanie i zastosowanie wg FP VI: przeczyszczające.

Dawki zwykle stosowane: jednorazowa 1-1,5 g dobowa 1-1,5 g do naparów lub odwarów[3].

sennae_folium
Wg: Deryng J.: Atlas sproszkowanych roślinnych surowców leczniczych, PZWL Warszawa 1961, s. 84-161.

1 – skórka z nasadą włoska; 2 – skórka z włoskiem; 3 – fragment blaszki – przekrój poprzeczny; 4 – włókna okrysztalone; 5 – miękisz gąbczasty z gruzłami szczawianu wapnia.

A – nasad włoska; b – włoski; c- komórka śluzowa; d – miękisz palisadowy; e – gruzły szczawianu wapnia; f – naczynia; g – jedynce szczawianu wapnia.


[1] FP VIII z 2008 r., s. 2887.

[2] FP VIII z 2008 r., s. 2888.

[3] FP VI 2002 r, s. 893-895.

Posłuchaj wykładu:

 

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

*

code