Flos Caryophylli – goździki; niem. Gewürznelke; Giroflier, Clove; ital. Garofano; fr. Girofle.

Surowiec: pączki kwiatowe goździkowca korzennego (wonnego) – Jambosa caryophyllus (Sprengel) Niedenzu = Caryophyllus aromaticus Linne = Eugenia caryophyllata Thunb., rodzina Myrtaceae.

Występowanie: Wyspy Moluckie (grupa Wysp Indonezyjskich); uprawiany: Zanzibar, Pemba, Madagaskar.

Pączki zbiera się krótko przed rozwinięciem.

Nie mniej niż 15% olejku eterycznego – wg FP III.

Wg Farmakopei Polskiej VIII: nie mniej niż 15% olejku eterycznego.

Wg Pharmacopoea Helvetica VI surowiec nie może zawierać mniej niż 14% olejku eterycznego (surowiec cały) i nie mniej niż 12,5% olejku w surowcu sproszkowanym. Popiołu nie więcej niż 8%.

Wygląd zewnętrzny: pączek kwiatowy jest ciemnobrunatny, długości od 12 do 18 mm, składa się z wydłużonego osadnika i półkolistej lub niemal kulistej nie rozwiniętej jeszcze korony oraz czterech odstających działek kielicha u nasady komory. Osadnik jest niewyraźnie czworograniasty, o powierzchni z lekka pomarszczonej i dołeczkowanej, zwęża się ku dołowi i zawiera w górnej części pod kielichem dwukomorową zalążnie z licznymi zalążkami. Cztery żółtobrunatne, dachówkowato na siebie zachodzące płatki korony tworzą półkoliste sklepienie średnicy od 4 do 5 mm, kryjące bardzo liczne, łukowato ku środkowi wygięte pręciki, osadzone na krawędzi kwadratowego miodnika oraz wysmukłą, szydłowatą szyjkę słupka, umiejscowioną pośrodku miodnika.[1]

Goździki posiadają swoisty, eugenolowy zapach i palący smak.

clip_image001

Proszek goździkowy jest czerwonobrunatny; znamiennymi jego składnikami są: strzępy skórki osadnika oraz działek kielicha z nielicznymi szparkami; ziarna pyłku, komórki znamienne dla endotecjum; okruchy tkanki ze zbiornikami olejkowymi oraz gruzły szczawianu wapnia; naczynia szerokości do 15 um oraz odłamki grubościennych, zdrewniałych włókien, okrysztalonych gruzłami szczawianu wapnia.

pulvis_caryophylli_1067x800eugenia11

eugeniaeugenia1

eugenia8eugenia9

eugenia6eugenia4
Proszek goździkowy – Pulvis Caryophylli widziany gołym okiem i pod mikroskopem w pow. 400x i 1000x; H. Rozanski, LBPiE PWSZ Krosno

Chemizm: olejek lotny 15-21%, nie mniej niż 15-16; olejek cięższy od wody; zawiera głównie eugenol 70-96%, octan eugenolu 2-17% i seskwiterpeny, np. beta-kariofilen.

Działanie i zastosowanie: zawartość eugenolu warunkuje dezynfekujące, antyseptyczne i równocześnie lokalnie znieczulające działanie surowca i jego przetworów. Olejek goździkowy i eugenol zmieszane z tlenkiem cynku znajduje zastosowanie w stomatologii jako materiał dentystyczny do plombowania. Corrigens w lekach i suplementach.

W proszku widnieją tylko sporadyczne ziarna skrobi lub ich brak (wg Farmakopei Polskiej VIII brak ziaren skrobi) i nierównomiernie sękato zgrubiałe włókna oraz zdrewniałe jamkowane sklereidy, jedynce szczawianu wapniowego i siatkowate naczynia (w szypułkach goździków).

Roztwór chlorku żelaza zabarwia natychmiast odłamki proszku na kolor granatowy, niemal czarny (próba na fenole).

W skrawku przez środek osadnika, umieszczonym w kropli roztworu KOH 1:1 występują po krótkim czasie długie słupy i igły eugenolanu potasowego.

Popiołu nie więcej niż 7% (wg FP III i VIII).

Wilgoci nie więcej niż 10%.

Zgodnie z FP VIII: nie więcej niż 6% szypułek, ogonków liściowych i owoców; nie więcej niż 2% uszkodzonych kwiatów goździkowca i nie więcej niż 0,5% innych zanieczyszczeń.

Przechowywanie: w naczyniach szczelnie zamkniętych. Chronić od światła.[2]


[1] FP III, s. 244-245.

[2] FP III, s. 245

clip_image002

Wg Chromatographische und mikroskopische Analyse von Drogen, eine praktische Ergänzung für die Arzneibücher Europeas, Egon Stahl (red.); Gustav Fischer Verlag Stuttgart 1970, s. 137.

A1 rzadko występujące mało charakterystyczne fragment pylnika oglądane z boku: 1 – skórka, 2- komórki włókien,

A2 rzadko występujące, mało charakterystyczne fragmenty pylnika, komórki włókien pylnika widziane z góry,

B1 i b2 bardzo liczne, charakterystyczne fragmenty miękiszu parenchymatycznego zalążni z mieszkiem olejkowym b2 oraz resztkami dwóch innych mieszków b1, w środku b2 dobrze widoczne są komórki wydzielnicze mieszka olejkowego,

C liczne, mało charakterystyczne ziarna pyłku z trzema ujściami łagiewkowymi o średnicy 15 um, od szerszej strony okrągłotrójkanciaste, od węższej strony owalne

D liczne, mało charakterystyczne fragmenty skórki z dwoma dużymi aparatami szparkowymi, widziane z góry,

E rzadko występujące, mało charakterystyczne fragmenty tkanki zalążni z wiązką przewodzącą i sąsiadującym rzędem komórek zawierających gruzły szczawianu wapnia,

F rzadko występujące, niecharakterystyczne włókna sklerenchymatyczne z zalążni,

G fragment tkanki z licznymi mieszkami olejkowymi i naczyniami, z lewej strony widoczne włokna sklerenchymatycze,

H fragment ściany zalążni – widoczna część mieszka olejkowego,

I fragment szyjki słupka z centralną wiązką przewodzącą i dwoma mieszkami olejkowymi,

K pylnik (przecięty), wnętrze wypełniają ziarna pyłku.

Proszek nie powinien zawierać ziaren skrobi, włosków i sklereid, wszystkie fragmenty tkanek w proszku są barwy brudnożółtej do ciemno brunatnej; nadmiar elementów sklerenchymatycznych pochodzi od obecności szypułek kwiatowych, często spotyka się w proszku krople olejku.

clip_image001[4]
źródło ilustracji: http://www.sciencephoto.com

clip_image002[4]

Wg: Deryng J.: Atlas sproszkowanych roślinnych surowców leczniczych, PZWL Warszawa 1961, s. 184-185.

1, 5, 8 – miękisz osadnika; – włókno; 3 – sklereida; 4 – skórka osadnika; 6 – ziarna pyłku; 7 – fragment nici pręcikowej; 9 – fragment wiązki przewodzącej; 10 – endotecjum; 11- fragment płatka korony.

Olejek eteryczny goździkowy (Caryophylli Floris aetheroleum, Clove oil, Clou de girofle (huile essentiele de) wg FP VIII zawiera: beta-kariofilen 5-14%, eugenol 75-88%, acetyloeugenol 4-15%.

Posłuchaj wykładu:

 

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

*

code